Orta Dou lkeleri kurakl deniz suyunu artarak amaya yneldi

klim deiikliinin iddetlendirdii kuraklk dnyann birok blgesinde su ktlna yol ayor. Bu durum son yllarda deniz suyu artmna (desalinasyon) ynelik almalar ve yatrmlar hzlandrd.

Uzmanlar, desalinasyonun dnyada gittike ihtiya duyulan ve gelien bir teknoloji olmakla beraber zellikle Orta Dou şeklinde su kaynaklarnn azca bulunduu blgelerde bir zorunluluk haline geldiini belirtiyor.

– DESALNASYON “KAINILMAZ” BR TEKNOLOJ

Desalinasyonla ilgili bilimsel almalar yrten stanbul Teknik niversitesi (T) retim yesi Do. Dr. Derya Yksel mer, AA muhabirine yapt aklamada, “Katar ile srdrdmz almalar neticesinde geldiimiz nokta artk desalinasyon tesislerinin denize kys olan birok lkede kanlmaz bir teknoloji olduu ynnde.” dedi.

Katar’n kentsel su ihtiyacnn yzde 97’sini desalinasyondan elde ettiini belirten mer, “Bu ok yksek bir oran. zellikle Dnya Kupas’nda bu su ihtiyacnn daha da artmasyla desalinasyon teknolojilerine ynelimin ok olduunu da duydum.” ifadelerini kulland.

mer, son yllarda bu kapsamdaki almalarn artlm suyun veriminin artrld, evreye zararn en aza indirildii alanlara yneldiini syledi.

– “SU KAYNAININ H OLMADII YERLERDE KULLANILABLECEK BR TEKNOLOJ”

Yksek evre Mhendisi Prof. Dr. Gl nsel ise maliyetli bir teknoloji olan desalinasyonun ilk olarak denizaltlarda kullanlmaya balandn belirtti.

Deniz suyu artmnn eitleri olduunu syleyen nsel, “Yksek basnl membrandan geirilerek suyun tuzu alnyor ve tuzu alnm suya bir ek artma uygulanmas onu kullanlabilir hale getiriyor. Su kaynann hi olmad yerlerde kullanlabilecek bir teknoloji. Fakat bu maliyetli bir teknoloji; metrekp bana 0,8-1 dolar aras bir maliyeti olabiliyor.” dedi.

Deniz suyu artmnn yan sra atk sularn geri kazanmyla su kaynaklar oluturulmasnn nemine dikkati eken nsel, bu tr yatrmlarda yerleim yerine gre yaplacak almalarla su ynetim plan oluturulmas gerektiini vurgulad.

nsel, “Elinizde hibir su kayna yoksa, mecburen onu yapmak zorundasnz. Örnek olarak baz tesislerde var, hatta kanalizasyon sularndan elde ettii suyu da kullanan, teknolojiyi o seviyeye getiren lkeler var.” diye konutu.

– ORTA DOU LKELERNDE DESALNASYON

AA muhabiri, yetersiz tatl su kaynana haiz Orta Dou lkelerinde kurakln artmasyla giderek daha çok rutubet verilen deniz suyu artma almalarn derledi.

Aslnda Suudi Arabistan, Birleik Arap Emirlikleri (BAE), Kuveyt, Bahreyn şeklinde lkeler bu yntemi uzun sredir kullanyor, son yllarda ise desalinasyon yatrmlarndaki art dikkati ekiyor.

Dnyada en ok su sknts eken lkeler arasnda bulunan rdn, geen yl geni kapsaml bir desalinasyon tesisi kurulmas iin 1 milyar dolarlk yeni projesini aklad.

Bu yln sonlarna doru inasna balanmas planlanan tesisle Kzldeniz’den yllk yaklak 300 milyon metrekp deniz suyunun halkn kullanmna kazandrlmas hedefleniyor.

– SUUD ARABSTAN

Suudi Arabistan, blgede desalinasyon yntemini tatbik eden ilk lkeler arasnda yer alyor.

Kzldeniz’de batk bir sava gemisinde bulunan aletlerle deniz suyu artmn renen Suudi Arabistan, tatl su kaynaklarn desteklemek amacyla ilk kez 1928’de deniz suyunu tuzdan artt.

Halihazrda Suudi Arabistan’da gnlk 6 milyon metrekpten fazla deniz suyu artma kapasitesine haiz 33 desalinasyon tesisi bulunuyor.

Deniz suyu artma yntemine yatrmlarn gnden gne artran Suudi Arabistan, ylda 2,3 milyar metrekpten fazla tatl su retiyor ve bu sayı dnyadaki deniz suyu artmnn yzde 20’sine denk geliyor.

Riyad ynetimi, 2027’ye kadar gnlk deniz suyu artma kapasitesini 7,5 milyon metrekpe karmay planlyor.

– BRLEK ARAP EMRLKLER

BAE, su ihtiyacnn yzde 42’sini karlad deniz suyu artma yntemini 1977’de kullanmaya balad.

Deniz suyu artmna geen yl 2 milyar dolar yatrm meydana getiren lkede balca 70 tesis yer alyor.

BAE, dnyada artlan deniz suyunun yzde 15’ine tekabl eden yllk 1,7 milyar metrekp su artm gerekletiriyor.

– KATAR

Katar, toplam su ihtiyacnn yaklak yarsn, evsel su ihtiyacnn da neredeyse tamamn karlayan deniz suyu artma ilemine 1953’te balad.

lkede u an gnlk retim kapasitesi 2 milyon metrekpten fazla balca 3 artma tesisi bulunuyor.

– BAHREYN

Deniz suyu artm iin ilk tesisini 1975’te kuran Bahreyn, su ihtiyacnn yzde 80’ini bu yntemle karlyor.

Bahreyn’deki yllk 300 milyon metrekpten fazla kapasitesiyle 5 artm tesisi etkinlik gsteriyor.

– KUVEYT

Kuveyt, ime suyu ihtiyacna are olarak deniz suyu artma ilemine 1951’de balad. lkede u an gnlk retim kapasitesi 3 milyon metrekp aan 8 artma tesisi bulunuyor.

Deniz suyu artma yntemiyle elde edilmiş kaynaklar Kuveyt’in su kaynaklarnn yzde 60’n oluturuyor.

lkede deniz suyu artmndan yllk 750 milyon metrekpten fazla tatl su elde ediliyor.

– RAN

Son dnemde barajlarndaki doluluk oran yzde 38’e gerileyen ran, austos aynda zellikle su ktlnn alarm verdii gney eyaletlerinde desalinasyon tesislerine yatrmn artrdn duyurdu.

lkede u an 75 artma tesisinden gnlk yaklak 450 bin metrekp tatl su elde ediliyor.

Tahran ynetimi, 2025’e kadar tesis saysn 95’e, su artma kapasitesini de gnlk 650 bin metrekpe karmay hedefliyor.

– DENZ SUYU ARITMA TESS GAZZE’YE CAN OLUYOR

srail ablukas altndaki Gazze eridi’nde yer edinen 3 desalinasyon tesisi, blgede yaklak 2 milyon Filistinli iin can suyu niteliinde.

Sularn yzde 97’sinin imeye uygun olmad Gazze eridi’ndeki nfusun yzde 35’i deniz suyunun artlmasyla ime suyuna eriiyor.

Blgedeki tesislerden gnlk yaklak 37 bin metrekp su elde ediliyor.

– SRAL

Deniz suyu artma yntemine 2005’te balayan srail, mevcut 5 tesis yardımıyla yllk 585 milyon metrekp ime suyu elde ediyor.

Deniz suyu artm iin yatrmlarn artran srail’de inaat sren 2 yeni tesisin faaliyete gemesiyle 2026’nn sonuna kadar evsel su tketimi ihtiyacnn yzde 95’inin deniz suyu artma yntemiyle karlanmas planlanyor.

– CEZAYR

Cezayir’de etken 15 deniz suyu artma tesisinde yllk yaklak 750 milyon metrekp tatl su elde ediliyor ve deniz suyu artma yntemiyle lkenin ime suyunun averaj yzde 17’si karlanyor.

Kuraklk sebebiyle son 3 yldr tatl su kaynaklarnda ciddi d yaayan Cezayir, yeni yatrmlarla bu oran 2030’a kadar yzde 60’a karmay hedefliyor.

Cezayir ynetimi son olarak 1200 kilometrelik sahil eridi süresince desalinasyon tesisleri kuracan duyurdu.

– FAS

Son yllarda iddetli kuraklkla mcadele eden Fas’n 2020-2027 dneminde ime suyu iin yapmay planlad 12 milyar dolarlk yatrmda deniz suyu artma tesisleri nemli yer tutuyor.

Mevcut 9 artma tesisinden yllk 147 milyon metrekp tatl su reten Fas, 2030’a kadar 20 yeni artm tesisi kurmay planlyor.

Son 40 yln en iddetli kuraklnn kaydedildii Fas’ta su skntsndan en ok etkilenen Agadir ehri, ime suyuna deniz suyu artm yardımıyla ulayor.

Yoruma kapalı.