Ferhan Şensoy: Türkiye’nin geçen yıl kaybettiği tiyatronun dev ismi

  • Burak Abatay
  • BBC Türkçe

Ferhan Şensoy

Kaynak, Feysbuk/Ortaoyuncular

*Bu haber ilk olarak 31 Ağustos 2021 tarihinde yayımlandı.

Türk tiyatrosunun usta isimlerinden Ferhan Şensoy, ölümünün birinci senesinde anılıyor.

70 yaşlarında yaşamını kaybeden Ferhan Şensoy, arkasında sahnelenmiş ve senelerce kapalı gişe oynamış onlarca tiyatro oyunu, denemeler, öyküler, şiirler, filmler ve Ses Tiyatrosu’nu bıraktı.Ölümünün peşinden onu BBC Türkçe‘ye özetleyen dostları da, Türkiye’nin büyük bir sanat insanını kaybettiğini söylemişti.

‘Üzüntüm göz pınarlarımda’

Oyuncu Müjdat Gezen

Türk Tiyatrosu’nun mühim bir kilometretaşını kaybettik. Büyük bir yazardı. Bir tek bir tiyatrocu değildi. Fazlaca mühim bir yitik. Üzüntüm haberi aldığımdan beri göz pınarlarımda. Ferhan’ı oldukca severdim. İnsan olarak da, erkek oyuncu olarak da, tiyatro anlayışı olarak da, yazar olarak da…Tiyatromuza evrensel katkıları vardı. Zira evrensel olmanın yolu ulusal olmaktan geçer. Ferhan bunu becermişti.

Porno filmler gösterilen bir salonu aldı ve tüm parasını harcayarak tiyatro salonu olarak tekrardan ayağa kaldırdı. Tiyatronun her branşında emek verdi. Bina yapmak, oyun yapmak, oyun yazmak, oyun yönetmek… Ferhangi Şeyler oyunu kaç kere oynandı sayısını unuttuk.

Tüm bu kayıpların peşinden acı ve üzüntü hissediyorum. Alışamıyor insan. O gidenin yerine birinin geleceği inancı kolay olmuyor. Yetiştirdiğimiz öğrenciler bizlerden daha iyi olacak diyoruz her seferinde fakat onlar da televizyona bölünüyor. Tiyatro, değerlerini kaybettiği vakit yerini kolay dolduramıyor. Ben eskiyle yaşamayan ve yeniye bakan biriyim fakat gel de Ferhan Şensoy’un yerini doldur.

Ferhan Şensoy

Kaynak, Ortaoyuncular

‘Tiyatro tarihimizde yeni bir sayfa açtı’

Müzisyen Nejat Yavaşoğulları

Ferhan’la arkadaşlığımız Güzel Sanatlar Akademisi’ne rastlıyor. O da ben de mimarlık okuyorduk. Ben müzik idealleri taşıyordum, o da tiyatro idealleri taşıyordu. O yıllardan arkadaştık. Mimarlık eğitimini bırakarak Fransa’ya ve sonrasında da Kanada’ya gitti. Tiyatro üstüne yoğunlaşıp, Türkiye’ye dönerek Brechtyen tiyatroyu devletimizde gerçekleştirmiş oldu. Tiyatro tarihimizde yeni bir sayfa açtı. Hem yazdığı oyunların farklılığı hem de sahnelenmesindeki epik tutum ile kendi çizgisini yarattı. İsminin Ortaoyuncuları olması bile bunu daha güçlendiren bir durumdu. Bu bakımdan hem arkadaşımı kaybettim hem de oldukca kıymetli bir insanı.

Son olarak pandemiden ilkin beraber, 30-40 senenin peşinden Şahları Da Vururlar’ı da yeniden oynamak için provalara başlamıştık. Şan Tiyatrosu yanınca tekrar oynanamamıştı oyun. Birkaç gün içinde de oyun başlayacaktı fakat pandemi yasakları başlayınca olmadı. Oyun için 1,5 aylık biletler de bitmişti. Kapalı gişeydi doğrusu. Pandemi uzun sürmez sanıyorduk. 1,5 yılı geçtik ve Ferhan’ın sağlığı oyunu oynamaya el vermedi. Bu şekilde de bir durum oldu. Daima yeniden sahneye koyacağız diye oyunu bekliyorduk. Ferhan da hastalığa yakalandı ve sağlığı el vermedi.

Ferhan Şensoy

Kaynak, Ortaoyuncular

‘Şensoy bizim talihimizdi fakat ne kadar değerlendirdik, o ayrı’

Dramaturg Eren Aysan

Ferhan Şensoy Haldun Taner’den el almış olduğu Kabare Tiyatrosu yapısını “Ferhanca” üslubuyla geliştirdi, yetkinleştirdi. Bunu hem oldukca başarıya ulaşmış olduğu yazarlık anlayışıyla hem de sahneleme gücüyle yapmış oldu.

Kendine özgü bir oyunculuk anlayışını açık biçimle ve bizlere özgü geleneksel olanla birleştirerek sahnede ona hep fanatik olmamızı sağlamış oldu. Her emek vermesi toplumun yeni bir sosyolojik yansımasıydı bununla birlikte.

Şahları Da Vururlar’da siyasal yapıyı bambaşka bir tarihselleştirme ve uzak açıyla ele aldı. İstanbulu Satıyorum’la bozulan İstanbul yapısına değindi. İçinden Tramvay Geçen Bir Şarkı da Haldun Taner’in ona verdiği Karl Valentine özyaşam öyküsü kitabından esinlenmeydi sözgelişi. Ustalara saygıyı hep demledi. Haldun Taner Kabare de bunun bir örneğidir. Fişne Bahçesu’nda Çehov’u ustalıkla bugüne taşıyarak leziz bir güldürü anlayışına dönüştürdü. Fazlaca başarıya ulaşmış bir tecrübe etme yazarıydı.

Alnı açık bir sanatçı, her şeyiyle muhteşem bir tam tiyatro adamıydı. Onunla 2000’lerin başlangıcında tanıştık. Daima bizlere öğretici olurken bununla birlikte günlük yaşamda mizahını da koruyarak yaşantısını sürdürdü. Onu oldukca özleyeceğiz. Ferhan Şensoy gibisi 1000 yılda bir gelir. Bizim talihimizdi. Fakat ne kadar değerlendirdik, o ayrı.

Ferhan Şensoy

Kaynak, Ortaoyuncular

‘Dünyada eşi benzeri olmayan bir ustaydı’

Oyuncu Tabiat Rutkay

Fazlaca kıymetli bir ustamızdı. Bizlere sahneyi sevdiren, mizahı öğreten bir ustamızdı. Her zor zamanda, ülkemizin geçmiş olduğu zor zamanlarda, özgür mizahıyla mesajını veren, bizi tiyatroyu alıştıran, Ses Tiyatrosu’nun büyüsünde devamlı bizi kucaklayan, devamlı kendi çizgisinde olan, bambaşka bir ustaydı. Dünyada eşi benzeri olmayan bir ustaydı. Benim için baba yadigarı. Çocukluğumun Ferhan Abisi. Kendi evlatlarıma bakınca kendimi talihli hissediyorum. Fakat çocuklarımı tanıştıracağım hiçbir ustam kalmadı. Ülkemizin mühim aydınlarındandı. Aydınlık yüzüydü.

Türk tiyatrosuna oldukca şey kattı. Kendi tiyatrosuna, kendi tiyatro bilincine haiz bir adamdı. O bir ekoldü. Müjdat Gezen şeklinde, babam şeklinde oldukca şey kattı. Kendi siyasal hicvi vardı. Tiyatronun müthiş bir dalı kırıldı. Ferhan Şensoy oldukca üzülmesin, onun ektiği fidanlar büyüyor. Biz Ferhan Şensoy’u izlemiş devasa bir kuşağız. Onun mirası devam eder. Fakat elbet kimse onun kelimelerini onun şeklinde yorumlayıp onun dizdiği şeklinde dizeleri kullanamaz. Buna karşın onun şeklinde pozitif bakmak isterim: Ya olmasaydı? Bu ülke 40-50 yıl onu izledi. Bir sürü çocuk yetişti onun sebebiyle. Ben de onu çocuklarıma anlatacağım.

Ferhan Şensoy ve Nedim Gürsel

Kaynak, Ortaoyuncular

‘Kendine örneksiz bir biçim geliştirdi’

Yazar Nedim Gürsel

Yatılı okul süresince Galatasaray Lisesi yıllarında tanıştığım oldukca kıymetli bir arkadaşımdı. Aynı sırada oturduğumuz da oldu. Yeni Ufuklar’da onun ilk öyküsünün yayımlanmasına ön ayak olmuştum. Bu ilk öykünün adını hatırlıyorum: “Dalgındır Hüsam Kusura Kalmayın”. Kendine örneksiz bir biçim geliştirdi. O biçim beğenildi. Büyük kitlelere yönelik oldukca başarıya ulaşmış bir tiyatro anlayışı getirdi. Fazlaca üzgünüm.

Ferhan Şensoy

Kaynak, Ortaoyuncular

‘O ölümsüz bir insan’

Oyuncu Hakan Alim

Türk Tiyatrosu’nun son 50 senelik sürecinde şu an oynamak ve yazmak için bir kuşağın feyz almış olduğu ustasıdır Ferhan Şensoy. Hem yazan hem yöneten hem oynayan hem de bir mekana sahiplenen oldukca hususi bir insan. Onu anlatmaya tanım yetmez. Bizim için oldukca kıymetli. Hiçbir vakit da öldüğüne inanmayacağımız, uzunca bir süre Bodrum’da yaşıyor ve hiçbir şeyle ilgilenmiyor diye içimden geçireceğim. Zira Ferhat abi kitaplarda, anılarda yaşıyor. O ölemez. O ölümsüz bir insan.

Hiçbir vakit duruşundan ödün vermedi. Hep saygı bekledi ve saygı gösterdi. Ona oldukca enteresan bir halde her kesimden insan gelirdi. Zira bir tek gerçeği söylüyordu. Asla kimsenin adamı olmadı. En oldukca eleştirdiği kişiler de kendi görüşünden insanlardı. Liyakat ve hakkaniyet onun için oldukca önemliydi. Ondan bir tek tiyatro öğrenmedik. Hiçbir vakit bir tek tiyatro öğrenmedik. Onun anılarını, hikayelerini, bizlere öğrettiklerini hem bizim kuşağımıza hem de sonraki kuşaklara anlatacağız. Bizim de görevimiz bu.

Yoruma kapalı.